NAGRODY LITERACKIE W GRECJI

 

Nagród literackich w Grecji jest niemało, podobnie jak w przypadku wcześniej omawianych stowarzyszeń. Wystarczy sobie wyobrazić, że każde z tych stowarzyszeń i każde z czasopism literackich (których też jest całkiem sporo!) co roku przyznaje swoje nagrody, zawsze w kilku kategoriach. Od trzech lat z bliska, uważnie przyglądam się środowisku literackiemu Aten i niestety muszę stwierdzić, że żadna z nagród literackich w Grecji nie ma takiej wartości, jak nasza nagroda Nike czy Paszport Polityki. Krytycy mają swoich ulubionych autorów i wydawców, czytelnicy swoich. Jak zauważycie, niemal nigdy nagrody nie trafiają do tego samego pisarza. Dzięki zamieszczanym na stronie przekładom na pewno wiecie, że literatura nowogrecka bywa naprawdę dobra, niestety nie zawsze jest to brane pod uwagę przy przyznawaniu nagród.

Poniżej przedstawiam zestawienie nagród, które „liczą się” w środowisku, tak jest zwłaszcza w przypadku nagród państwowych i nagród czasopism „Anagnostis” i  „Klepsydra”, ale w artkule znajdują się także informacje o nagrodach, o których nie mówi się do końca na poważnie, jak np. nagrody sieci sklepów Public, które najczęściej trafiają do autorów czytanych na plaży bestsellerów, dostępnych przy sklepowej kasie w supermarkecie, choć i tu zdarzają się wyjątki.

Osoby chcące przeanalizować dokładniej listy laureatów wszystkich nagród, zapraszam na stronę http://www.biblionet.gr/main.asp?page=awardslist , gdzie znajduje się nie tylko pełna lista nagród literackich Grecji, ale i po kliknięciu na nagrodę, możemy zobaczyć jej laureatów ze wszystkich lat.

 

 

PAŃSTWOWE NAGRODY LITERACKIE (Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας)

Państwowe Nagrody Literackie przyznawane są co roku przez Ministerstwo Kultury i Sportu pisarzom, którzy wydali swe książki w roku poprzedzającym przyznanie nagrody. Po raz pierwszy zostały przyznane w 1956 roku. Do 1988 r. w głównych kategoriach przyznawano pierwszą i drugą nagrodę, od 1988 r. przyznawana jest tylko jedna nagroda w każdej kategorii, wyjątek stanowi wyróżnienie dla czasopism – zwykle przyznawane są dwa wyróżnienia.

Aby wyłonić zwycięzców, tworzone są 3 kapituły:

– wybierająca laureatów w głównych kategoriach (powieść, poezja itd.) oraz decydująca, kto otrzyma Wielką Nagrodę Literacką – 9 członków: pisarze, krytycy literaccy, filolodzy

– wybierająca laureatów w kategoriach dotyczących książek dla dzieci i młodzieży – 9 członków: pisarze, ilustratorzy, krytycy literaccy, filolodzy

– wybierająca laureatów w kategoriach dotyczących przekładu – 9 członków: filolodzy, tłumacze

Nagrody literackie przyznawane przez Ministerstwo Kultury i Sportu:

  • Wielka Nagroda Literacka (Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: powieść (Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: opowiadanie / nowela (Κρατικό Βραβείο Διηγήματος / Νουβέλας)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: poezja (Κρατικό Βραβείο Ποίησης)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: esej – krytyka literacka (Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου – Κριτικής)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: wspomnienia – biografia – dziennik – literatura podróżnicza (Κρατικό Βραβείο Μαρτυρίας – Βιογραφίας – Χρονικού – Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας)
  • Państwowa Nagroda Literacka za debiut literacki (Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα)
  • Państwowa Literacka Nagroda Szczególna dla twórcy, którego książka promuje dialog na drażliwe społecznie tematy (Κρατικό Ειδικό Βραβείο σε Λογοτέχνη Του Οποίου Το Βιβλίο Προάγει Σημαντικά Το Διάλογο Πάνω Σε Ευαίσθητα Κοινωνικά Ζητήματα)
  • Honorowe wyróżnienie dla czasopism literackich za ich wkład w literaturę nowogrecką (Τιμητικής διάκρισης στα λογοτεχνικά περιοδικά για τη συμβολή τους στη νεοελληνική λογοτεχνία)
  • Nagroda za przekład książki obcojęzycznej na język grecki (Βραβείο μετάφρασης έργου ξένης λογοτεχνίας σε ελληνική γλώσσα)
  • Nagroda za przekład tekstu starogreckiego na język nowogrecki (Βραβείο απόδοσης έργου της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στα νέα ελληνικά)
  • Nagroda za przekład literatury greckiej na język obcy (Βραβείο μετάφρασης ελληνικής λογοτεχνίας σε ξένη γλώσσα)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: literatura dziecięca (Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: literatura młodzieżowa (Βραβείο Εφηβικού – Νεανικού Λογοτεχνικού Βιβλίου)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: ilustrowana książka dla dzieci (Βραβείο Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου)
  • Państwowa Nagroda Literacka w kategorii: książka popularnonaukowa dla dzieci (Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων για παιδιά)

W ostatnich latach, prawdopodobnie ze względu na kryzys, Ministerstwo przyznaje nagrody z delikatnym opóźnieniem i tak, w marcu 2018 roku odbyło się oficjalne wręczenie nagród 2015, 2016 (a więc za lata 2014 i 2015), w związku z tym nie podaję listy nagrodzonych, i tak nie będzie można porównać jej z listą laureatów innych nagród. Zainteresowanych odsyłam do wspomnianej wcześniej strony lub proszę pisać do mnie, prześlę listę mailowo.

 

 

NAGRODY LITERACKIE CZASOPISMA „ANAGNOSTIS” (Λογοτεχνικά βραβεία Αναγνώστη)

Jakiś czas temu czasopismo przestało ukazywać się w formie papierowej, artykuły możemy śledzić na stronie www.oanagnostis.gr .

Nagrody czasopisma „Anagnostis” („Czytelnik”) przyznawane są co roku w czerwcu, w tym roku zostały przyznane po raz szósty.

Nagrody zostają przyznane w kategoriach:

  • powieść, opowiadanie, esej/książka naukowa, poezja, debiut poetycki, debiut prozatorski, ilustracje w książce dla dzieci, literatura dziecięca, literatura młodzieżowa, literatura popularnonaukowa dla dzieci
  • w tym roku po raz drugi została przyznana nagroda za najlepiej zaprojektowaną książkę
  • podczas gali przyznania nagród zostają ogłoszone także dwie nagrody specjalne:
    • nagroda Nikosa Themelisa
    • Wielka Nagroda Honorowa

Na długo nim nagrody zostaną przyznane, a dokładnie jesienią, pracę nad wyborem laureatów rozpoczynają trzy kapituły, w skład których wchodzą pisarze, krytycy literaccy, graficy, nauczyciele akademiccy. Kapituły liczą do siedmiu członków i oddzielnie obradują nad nagrodami dla autorów książek dla dzieci, literatury pięknej i projektu książki.

Mniej więcej miesiąc przed galą wręczenia nagród zostaje ogłoszona „mała” lista kandydatów, na której znajduje się do 10 pozycji w każdej kategorii. Członkowie kapituły ponownie wracają do pracy, po czym przekazują swój głos prawniczce, która w dniu ogłoszenia wyników podlicza głosy. Na gali przyznania nagród zostaje ogłoszonych trzech najlepszych pisarzy w każdej kategorii, w tym oczywiście zwycięzca.

Nagrodzeni w 2018 roku:

– Powieść: Nikos A. Mantis, Oi tyfloi, wyd. „Kastaniotis”

– Opowiadanie – nowela: Giorgos Skabardonis, Depo, wyd. „Patakis”

Poezja: Giannis Tzanetakis, Thambi patina, wyd. “Polis”

Esej – książka naukowa: Pantelis Voutouris, Idees tis sklirotitas kai tis kalosynis: Ethnikismos, sosialismos, ratsismos (1897 – 1922), wyd. “Kastaniotis”

Debiut poetycki: Myrsini Gana, Ta pera meri, wyd. „Melani”

Debiut prozatorski: Giannis Goranitis, 24, wyd. “Patakis”

Projekt książki: Greg Jackson, Oi asotoi, tłum. Panagiotis Kechagias, wyd. „Antipodes”

Ilustrowana książka dla dzieci:  Rodoula Pappa, Sth myti toy koutaviou mia ekridoula, ilustracje: Seng_Soun_Ratanavanh, wyd. „Nefeli”

Literatura dziecięca: Thodoris Papaioannou, Silouani, ilustracje: Daniela Stamatiadi, wyd. „Ikaros”

Literatura młodzieżowa: Giorgos Panagiotakis, I leschi ton allokoton plasmaton, wyd. „Patakis”

– Książka popularnonaukowa: Antonis Sergis, I piksida den dichni panta to worra, ilustracje: Angieliki Pilati, wyd. „Psichogios”

Nagrody specjalne:

  • Wielka Nagroda Honorowa: filolog, wykładowca akademicki, Aleksis Politis
  • Nagroda Nikosa Themelisa: Rika Benveniste za książkę Luna, wyd. „Polis”

 

 

NAGRODY PUBLIC [Βραβεία βιβλίου Public]

Public to sieć sklepów przypominających nasz Empik, jeśli tylko odwiedzicie Grecję, na pewno natkniecie się na choć jeden ze sklepów sieci, chociażby na placu Syntagma w Atenach.

Konkurs przeprowadzany jest za pośrednictwem specjalnie do tego celu stworzonej strony internetowej www.publicbookawards.gr. Trwa mniej więcej od połowy marca do połowy maja i dzieli się na dwa etapy. Pod koniec maja organizowana jest specjalna gala, na której zostają ogłoszone wyniki konkursu i przyznane zostają nagrody w 11 kategoriach:

  • Grecka powieść roku (Ελληνικό μυθιστόρημα της χρονιάς)
  • Powieść zagraniczna przetłumaczona na j. grecki (Μεταφρασμένο μυθιστόρημα της χρονιάς
  • Grecka książka non-fiction: esej, książka naukowa, biografia, wspomnienia, książka z zakresu polityki, ekonomii, psychologii (Ελληνικό non-Fiction, περιλαμβάνει: δοκίμιο, έρευνα, βιογραφία, μαρτυρία, πολιτική, οικονομία, ψυχολογία),
  • Greckie opowiadanie roku (Ελληνικό διήγημα της χρονιάς)
  • Grecka proza debiutującego pisarza (Ελληνική πεζογραφία από πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα)
  • Grecka poezja współczesna (Ελληνική σύγχρονη ποίηση)
  • Grecka literatura dziecięca (Ελληνική παιδική λογοτεχνία)
  • Grecka literatura młodzieżowa (Ελληνική εφηβική λογοτεχνία)
  • Styl życia: greckie książki kucharskie, samodoskonalenie, hobby – czas wolny (Ευ Ζην: ελληνικά βιβλία Μαγειρικής, Αυτοβελτίωσης, Χόμπυ-Ελεύθερου Χρόνου),
  • Kategoria „niespodzianka” (Κατηγορία «έκπληξη») – co roku ogłaszana jest inna kategoria
  • Niezależna księgarnia – celem nagrody jest przedstawienie czytelnikom niezależnych księgarni z charakterem, które wspierają czytelnictwo i stanowią kulturalne centrum okolicy (Ανεξάρτητο Βιβλιοπωλείο)
  • Nagroda dla wydawnictwa, które odcisnęło swój ślad w świecie literackim w minionym roku (Βραβείο εκδοτικό αποτύπωμα)

Przed rozpoczęciem konkursu wydawcy zgłaszają do 50 książek, które ukazały się w minionym roku, w każdej kategorii, oraz do 5 księgarń, które ich zdaniem zasługują na zagrodę Niezależnej księgarni. Ze wszystkich zgłoszonych książek zostaje utworzona na stronie internetowej lista, po czy każdy z głosujących może oddać jeden głos w każdej kategorii. Do drugiego etapu głosowania przechodzi 10 książek z największą ilością głosów w każdej kategorii, oraz 10 księgarń. W drugim etapie ponownie każdy głosujący może oddać jeden głos w każdej kategorii. Wyjątek stanowią kategorie dotyczące projektu książki oraz ilustrowanej książki dla dzieci, gdzie obraduje jury składające się z osób związanych ze światem książki, w tym również grafików i ilustratorów.

Dodatkowo zostają przyznane dwie nagrody Księgarń Public (Βραβεία Βιβλιοπωλείων Public), o przyznaniu których decydują klienci księgarń.

Nagrodzeni w 2018 roku:

Powieść: Stefanos Dandolos, Istoria choris onoma, wyd. „Psichogios”

Opowiadania: Tzoulia Ganasou, Gonipeteis (nowela), wyd. „Gowosti”

– Debiut – proza: Francesca Mangel, I nychta tou Sauin, wyd. „Bell”

– Powieść zagraniczna: John Williams, Stoner, tł. Athina Dimitriadou, wyd. „Gutenberg”

– Non-fiction: Aleksis Papachelas, O Konstantinos Mitsotakis me ta dika tou logia, wyd. “Papadopoulos”

– Współczesna poezja grecka: Mirsini Gana, Ta pera meri, ekd. „Melani”

– Grecka literatura dziecięca: Dionisis Leimonis, To tetarto alogaki, wyd. „Pataki”

– Grecka literatura młodzieżowa: Konstantinos Patsaros, O anthropos fotia, wyd. „Metaichmio”

– Styl życia: Christos Vergados, Scholio zacharoplastikis, wyd. „Dioptra”

– kategoria „niespodzianka” – Kobiece natchnienie – Auguste Corteau, Rena, wyd. „Pataki”

– Niezależna księgarnia – księgarnia „Sporos”

Nagrodzone wydawnictwo – „Patakis”

Nagroda za ilustracje w książce dla dzieci – Panagiota Kartsakali, I nychta ton thavmaton,  wyd. „Livani”

– Dziecięca nagroda księgarń Public – Thodoris Tsekouras, To apithano vivlio ton pio astion yperdinameon – ena vivlio gia tin diaforetikotita, wyd. „Petita Demas Ltd”

Nagroda dorosłych księgarń Public – Stefanos Dandolos, Istoria choris onoma, wyd. „Psichogios”

 

 

NAGRODY TOWARZYSTWA PISARZY GRECKICH (Βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων)

  • Nagroda „Dido Sotiriou” przyznawana jest greckiemu lub zagranicznemu pisarzowi, który podkreśla istotę kontaktu między narodami i kulturami.
  • Nagroda „Daidalos” przyznawana jest greckiemu lub zagranicznemu pisarzowi, który promuje kulturę
  • Co roku ogłaszana jest krótka lista trzech debiutujących poetów i trzech debiutujących prozaików, z których wyłaniani są laureaci nagrody „Giannisa Varverisa” za debiut poetycki i „Menisa Koumandareasa”, za debiut prozatorski. Wyboru laureata dokonuje trzyosobowe jury, składające się z poetów (nagroda dla debiutującego poety) i pisarzy (nagroda dla debiutującego pisarza)
  • W planach Towarzystwa jest także ustanowienie specjalnej nagrody dla szkół w szczególny sposób promujących literaturę.

Nagrodzeni w 2017 r.:

– nagroda „Daidalos” – Michel Volkovitch, pisarz i tłumacz, chyba już setek tekstów literatury greckiej na j. francuski, założyciel wydawnictwa, które we Francji promuje literaturę grecką.

– nagroda „Dido Sotiriou” – Christiana Lambrinidi

– nagroda „Giannisa Varverisa” – Danai Sioziou (pierwszy tomik poezji Chrisima pedika pechnidia, wyd. „Antipodes”)

– nagroda „Menisa Koumandareasa” – Konstantinos Chatsinikolaou (pierwsza powieść Iakovos, wyd. „Antipodes”)

 

 

NAGRODY AKADEMII ATEŃSKIEJ (Βραβεία Ακαδημίας Αθηνών)

Akademia Ateński przyznaje co roku około 45 nagród w niemal każdej dziedzinie nauki i sztuki. Za nagrody związane ze światem literatury odpowiedzialne są dwie fundacje ściśle współpracujące z Akademią: Fundacja Uranisów oraz Fundacja Petrosa Charisa. Akademia wybiera nagrodzonych spośród wniosków, jakie wpłyną w określonym terminie do sekretariatu Akademii. W 2017 roku Akademia samodzielnie przyznała dwie nagrody literackie:

– Nagrodę G. Athanasa, o wartości 3 tys. euro, za najładniej wydany tomik wierszy młodego poety. Nagrodę otrzymała Mirto Papachristoforou za tomik I alli thalassa, wyd. „Perispomeni”

– Nagrodę Ekaterini Stathopoulou, o wartości 3 tys. euro, za najlepszy zbiór poezji ostatnich trzech lat. Nagrodę otrzymała Irini Rinioti, Mia volta mono, wyd. Ekdoseis Agra.

  • Nagrody Fundacji Uranisów (Βραβεία Ιδρύματος Ουράνη)

Fundacja Kostasa i Eleni Uranisów przyznaje 4 nagrody literackie, każda o wartości 6 tys. euro. Kandydatów do nagród zgłaszają członkowie zarządu Fundacji. Nagrody przyznawane są w kategoriach: proza, poezja, krytyka literacka/esej, literatura dziecięca. W przypadku jeśli nagroda przyznawana jest za twórczość pisarza/poety, a nie za konkretną książkę, nagroda jest wyższa i wynosi 10 tys. euro. Nagrody przyznawane są w grudniu.

Nagrodzeni w zeszłym roku:

  • Poezja: Vasilis Amanatidis, esy: ta stoixeia, wyd. „Nefeli”
  • Powieść: Nikos Mantis, Oi tyfloi, wyd. „Kastaniotis”
  • Opowiadania: Antzela Dimitrakaki, Tesseris martyries gia tin ektafi tou potamou Erriniou, wyd. Ekdoseis Estia
  • Esej/Książka naukowa: Dimitris Raftopoulos, za całokształt twórczości
  • Nagrody Fundacji Petrosa Charisa (Βραβεία Ιδρύματος Πέτρου Χάρη)

Fundacja Petrosa Charisa przyznaje 3 nagrody, także o wartości 6 tys. euro każda. Również w tym wypadku kandydatów zgłaszają członkowie zarządu i to oni dokonują ostatecznego wyboru laureatów. Nagradzane są głównie powieści, opowiadania i nowele, ale zdarzają się również nagrody za tomiki wierszy czy eseje. Nagrody przyznawane są w grudniu.

Nagrodzeni w zeszłym roku:

– Powieść: Viki Tselepidou, Alepou, alepou, ti ora einai?, wyd. „Nefeli”

– Esej: Stawros Zoumboulakis, O stenagmos ton poniton, dokimia gia ton Papadiamanti, wyd. „Penepistimiakes Ekdoseis Kritis”

– Poezja: Aristea Papaleksandrou, Mas prosperna, wyd. „Kedros”

 

 

NAGRODY CZASOPISMA „KLEPSYDRA” (Βραβεία περιοδικού Κλεψύδρα)

Czasopismo „Klepsydra” wraz z książkokawiarnią „Enastron” przyznają co roku dwie nagrody: Nagrodę Młodego Literata oraz Nagrodę Prozy. Laureatem nagrody dla młodego pisarza może zostać osoba do 40 roku życia, która nie wydała więcej niż trzy książki. Obie nagrody przyznaje jury składające się z pisarzy, dziennikarzy, pracowników czasopisma i księgarni. Nagrody przyznawane są od 2012 r.

Przez cały rok w „Enastron” odbywają się prezentacje książek młodych twórców, którzy zawsze przedstawiani są czytelnikom przez ich starszych kolegów pisarzy. Wiosną ogłaszana jest lista 9 kandydatów do Nagrody Młodego Literata czasopisma „Klepsydra”, a we wrześniu zostaje ogłoszony zwycięzca. W zeszłym roku zwyciężczynią została Ursula Foskolou. Nagrodę otrzymała za debiutancki zbiór opowiadań To kitos (wyd. „Kichli”), z którego przetłumaczone trzy teksty już znajdują się na tej stronie: https://nowogrecka.com/2017/07/01/ursula-foskolou/ . Jury ogłasza także listę kandydatów do nagrody prozy, po czym w maju ogłaszany jest zwycięzca. W zeszłym roku nagrodę otrzymał Isidoros Zourgos, za książkę Liges kai mia nychtes, wyd. „Patakis”.

Autor: Dorota Jędraś